Het schitterende brein van een virusscepticus

Ongepast is het, te spreken van wappies en gekkies. Eenieder achte immers het brein van de ander uitnemender dan dat van zichzelf.

In de film A beautiful mind zit wiskundige John Nash met zijn medestudenten in de kroeg. Een blonde dame toont nadrukkelijk haar kennelijke bedoelingen, terwijl ze wordt geflankeerd door enkele schone brunettes. De voorkeur van de jonge heren blijkt eenparig uit te gaan naar de blondine. Daarom stelt één van hen expliciet voor dat ze allemaal een poging wagen om haar te schaken: “Dat de beste moge winnen!”. Nash werpt tegen dat dit niet slim is: “Als we ons allemaal kwijlend voor de blondine storten, zal ze ons afwijzen. Vervolgens zullen de brunettes zichzelf als de tweede keus beschouwen, waarmee we ook bij hen onze kansen hebben vergooid.” Volgens Nash kunnen de mannen daarom beter allemaal voor een brunette opteren. Dan vist niemand achter het net en heeft iedereen een prettige avond. Dit lijkt in lijn met zijn speltheorie, waarmee Nash in 1994 de Nobelprijs voor economie won, meer dan dertig jaar na zijn proefschrift erover. Het kenmerk van deze speltheorie is dat je de strategie van je opponent of vijand opneemt in je eigen strategie. Je berekent je kansen, en daarmee reduceer je je activiteit, in dit geval de liefde, tot wiskunde, tot getallen. De gedachte van Nash was: alles is spel, en daarom is alles wiskunde. Elk mens wil het spel winnen, alles draait dus om het eigenbelang. We doen net alsof het niet zo is – dat is onderdeel van het spel – maar stiekem weten we dat we zelf het middelpunt zijn van ons universum. Kunnen we andere mensen dus missen? Nee, we hebben onze naasten juist nodig! Maar dan wel voor onszelf. De samenleving helpt ons om onze eigen doelen te realiseren: het algemeen belang is er ten dienste van het eigen belang. En dat geldt voor iedereen.

Het genoemde voorbeeld uit de kroeg is net niet helemaal juist, of net niet helemaal af. De theorie van Nash is namelijk dat er door de clash van alle eigenbelangen vanzelf een evenwicht (equilibrium) ontstaat, maar de inzet is wel: het beste, en niet: het meest haalbare, zoals in dit voorbeeld. Iedereen wil het beste voor zichzelf. Het voorstel van Nash (allemaal voor een brunette gaan) valt daarom niet samen met zijn speltheorie. Voor de brunette gaan is suboptimaal, wel een zekerheid, maar niet de beste optie. Het voorstel dat Nash doet (allemaal voor een brunette gaan) is juist zijn misleiding van de medespelers om zelf de jackpot te krijgen: de blondine. Het is zijn strategie! De film laat dit echter niet zien, werkt het verhaal niet uit en zet het publiek dus niet op dit spoor.

Je moet inloggen om de rest van deze inhoud te bekijken. Alsjeblieft . Nog geen lid? Meld je aan